Trolleynet als mega stopcontact voor bouwend Arnhem

Trolleynet als mega stopcontact voor bouwend Arnhem

Overdag brengen de trolleybussen mensen naar school, werk en sport. Ze rijden geruisloos door Arnhem, van elektriciteit voorzien door de bovenleidingen. ’s Nachts kan datzelfde stroomnetwerk dienen als milieuvriendelijke bouwaccu voor de stad.

Elektrisch bouwen is goed nieuws voor het klimaat én voor de mensen die in de buurt van een bouwplaats wonen. Geen dieselgeur, minder lawaai, schonere lucht. Maar al die elektrische machines vergen veel stroom, terwijl het elektriciteitsnet op veel plekken al vol zit. Nu is Arnhem toevallig de enige stad in Nederland met een uitgebreid trolleynet voor bussen. De gemeente zoekt de oplossing daarom niet in nieuwe kabels of extra transformatorhuisjes. Hoog boven de straat hangt immers een uitgebreid trolleystroomnet, met ruim 4.000 masten verspreid door de hele stad. Overdag rijden de bussen erop, maar ’s nachts ligt dit netwerk vrijwel stil. Dus juist in die stille uren is ruimte voor een slimme nieuwe functie.

Vervoer van energie

Terwijl de stad slaapt, laden elektrische bouwmachines op via het trolleybusnet. Daardoor kunnen ze overdag zonder uitstoot aan het werk. Zo fungeert het trolleybusnet als een tweede elektriciteitsnet, zonder extra kabels in de grond en zonder het reguliere net te overbelasten. Dankzij die spreiding staat er bij vrijwel elke bouwplaats wel een mast in de buurt. De trolleybus vervoert dus niet alleen passagiers, maar ook energie. En helpt zo mee aan schonere straten, minder lawaai en een toekomst waarin bouwen geen uitstoot meer met zich meebrengt.

Voorrang voor OV

Gemeente Arnhem is zelf eigenaar van het trolleynet, maar werkt daarbij intensief samen met Transdev, dat het regionale busvervoer verzorgt, inmiddels onder de nieuwe naam RRReis. Die samenwerking is cruciaal: het openbaar vervoer behoudt altijd voorrang op het stroomnet voor de bouw. Dankzij een goede afstemming ontstaat ruimte om het netwerk ’s nachts anders te benutten.

Betrouwbare bouwaccu

Maar hoe maak je van een trolleybusnet een betrouwbare bouwaccu? Hoe sluit je zwaar materieel veilig aan op een systeem dat bedoeld is voor openbaar vervoer? André Withaar is projectleider bij Roelofs Groep. Dit aannemersbedrijf in de weg- en wegenbouw voert grote projecten uit in en rond Arnhem, zoals de aanleg van riool- en straatwerk. Denk aan de herinrichting van de Blauwe Golven, het Gele Rijdersplein en Olympuskwartier in Malburgen. Begin 2025 ging Withaar met de gemeente in gesprek over dit pilotproject: “Het probleem was helder: elektrische bouwmachines vragen veel stroom, maar het elektriciteitsnet zit vol. Een tijdelijke aansluiting aanvragen duurt zes maanden tot een jaar. Dat is vaak te lang.Bij project Olympuskwartier kozen we bewust voor emissieloos bouwen met elektrische graafmachines. Het ontbreken van een (tijdelijke) stroomaansluiting op de bouwlocatie maakte opladen ter plekke onmogelijk, waardoor het materieel dagelijks naar een andere locatie in Arnhem moest rijden. Laden via het trolleynetwerk bleek daarom een ideale oplossing.”

Graafmachine

Withaar: “De gemeente zocht een partner die dit experiment aandurfde. Wij hadden al ervaring met emissieloos bouwen op bouwlocaties. Deze proef paste precies in die lijn. In totaal hebben we drie maanden geladen aan het trolleynetwerk, van september tot en met november 2025. Bijna overal in de stad staat een trolleymast in de directe omgeving van onze bouwprojecten. Voor de pilot hebben we alleen een hydraulische graafmachine gebruikt, vervolgt Withaar. Zo leer je of het systeem echt werkt. De betrouwbaarheid bleek hoog. Voor projecten waarbij de laadplek wat verder van de bouwplaats lag, hadden we een back-uplader klaarstaan, maar die hebben we nooit nodig gehad.”

Trolleybusdienst

“In principe kun je alle elektrisch bouwmaterieel opladen via het trolleynet, aldus Withaar. “Denk aan graafmachines, shovels, trilplaten, handgereedschap. Bij projecten met groot en specialistisch materieel, met een hoge stroomvraag, is wel onderzoek nodig naar wat het net veilig kan leveren. Zo kan de trolleybusdienst ongehinderd doorgaan. Maar voor een regulier uitvoeringsproject binnen de gemeente Arnhem werkt het perfect.”

Slimme laadstrategie

De gemeente breidt de pilot de komende tijd uit, met meer projecten en een groter aantal machines dat tegelijk kan opladen. Arnhem verwacht dat jaarlijks 10 tot 15 grote weg- en bouwprojecten van deze slimme laadstrategie gebruik kunnen maken. Ook wordt de aanleg van vaste laadpleinen en bestaande snellaadlocaties onderzocht. Zo laat Arnhem zien dat zero-emissie bouwen geen toekomstmuziek is. Door bestaande infrastructuur slim en meervoudig te benutten, vindt onze stad een duurzame en innovatieve oplossing die het groene en creatieve karakter van Arnhem onderstreept, zonder extra druk op de openbare ruimte of het elektriciteitsnet.