Arnhem experimenteert met een mensgerichte energietransitie: eerste Europese lessen uit ZERO

Hoe betrek je bewoners bij de energietransitie zonder te beginnen met… energie?

In Elderveld experimenteert Arnhem voor het eerst op deze schaal met deze bewonersgerichte aanpak. Dat wordt onderzocht binnen ZERO – citiZen-centric Energy gRid Optimization: een Europees sociaal én technologisch innovatieproject in deze Arnhemse wijk gericht op een slimmer lokaal energiesysteem én een grotere rol voor bewoners. Binnen ZERO wordt gewerkt aan een toekomstbestendig energiesysteem, waarbij het ontlasten van het elektriciteitsnet en collectief handelen rondom energie als twee gelijkwaardige onderdelen worden onderzocht. Dit moet bijdragen aan een net dat groei aankan en een wijk die klaar is voor de volgende stappen in de energietransitie

Een van de eerste lessen komt uit de sociaal-ontwerpende aanpak van Bureau Ruimtekoers. Artistiek leider Yosser Dekker: “ZERO is about building communities around energy-related issues. While current approaches often start with the topic of energy, we choose an approach that starts with building communities.” Oftewel: eerst de gemeenschap, dan het gesprek over energie. Met Bakje LEUT, mini-straatfeesten, Bouwplaats Zonnestad en het spel Welk buurtdier ben jij? wordt gewerkt aan ontmoeting, vertrouwen en betrokkenheid bij het energievraagstuk.

De eerste resultaten laten zien dat er beweging ontstaat in de wijk. Bewoners komen op verschillende manieren samen, delen hun ervaringen en zoeken elkaar op rond de uitdagingen die zij ervaren. Zo is er een gemeenschap ontstaan van bewoners die zich verbindt aan energiecoaches en zelf maandelijkse bijeenkomsten gaat organiseren. Deze eerste stappen laten zien dat er ruimte ontstaat voor een andere aanpak: één die vertrekt vanuit de ervaringen, behoeften en kracht van bewoners zelf.

Minstens zo belangrijk is wat dit oplevert voor het innovatieproces. Ervaringen, behoeften en ideeën uit de wijk worden onderdeel van het onderzoek en de ontwikkeling van technische en organisatorische oplossingen. Daarmee raakt de aanpak aan een belangrijke ontwerpgedachte binnen ZERO: kennis van bewoners is net zo relevant als kennis van het energiesysteem. De energietransitie vindt immers plaats in hun dagelijks leven. ZERO sluit aan bij Energie voor Arnhem.

Werk je aan energietransitie, sociale innovatie, bewonersparticipatie of ontwerp? Lees dan hier vooral verder.